Auteur: stefan

Op 15 oktober 2021 vond bij de Eenhoorn te Amersfoort deze NedKAD-conferentie plaats. Ruim 120 deelnemers woonden de conferentie bij. Het onderwerp van de dag was hardnekkige angst, dwang of depressieklachten.

Sprekers en workshopleiders zochten naar antwoorden op vragen zoals zijn mensen met hardnekkige klachten onbehandelbaar of therapieresistent?  Wat zijn nu eigenlijk de effectieve methoden in het behandelen van langdurige depressies, angststoornissen en OCD? Hoe kun je je eigen leven inrichten, zodat je met je klachten een acceptabel leven kunt leiden? Helpt lotgenotencontact?, hoe kun je aan werk komen en het behouden? En hoe breng je zelf in kaart wat je nodig hebt voor je welbevinden? Wat zijn  innovatieve behandelmethoden? Het ochtendprogramma werd gestreamd. Dagvoorzitter was Martijn Arns, voorzitter bestuur NedKAD.

Lezingen en Presentaties

Hieronder staan de presentaties en posters die vrijgegeven zijn.

Lezing: Therapieresistent, hardnekkig, moeilijk behandelbaar, onbehandelbaar; wat moeten we met die woorden en wat hebben we er eigenlijk aan in de praktijk? Door: Prof. dr. Frenk Peeters, psychiater-psychotherapeut, hoogleraar Klinische Psychologie Department of Clinical Psychological Science Faculty of Psychology and Neuroscience Maastricht University, Maastricht. Download presentatie

In behandelrichtlijnen en wetenschappelijke literatuur, vooral op het gebied van depressie, duikt de term therapieresistentie al enige decennia op maar het gebruik in de dagelijkse praktijk lijkt beperkt. Maakt onbekend onbemind of heeft de term geen bruikbaarheid in de praktijk? In deze bedrage werd (i) besproken wat de term en eventuele alternatieven omvat, (ii) op welke manier therapieresistentie kan worden geoperationaliseerd en (iii) hoe deze operationalisaties zinvol in de praktijk kunnen worden toegepast voor individuele patiënten.

Lezing: De effecten van psychologische behandeling van hardnekkige depressies: een overzicht. Door: prof. dr. Pim Cuijpers, hoogleraar klinische psychologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam; directeur van het WHO Collaborating Centre for Research and Dissemination of Psychological Interventions aan de Vrije Universiteit Amsterdam, en visiting professor aan de Medische Faculteit van de Universiteit van Turku, Finland. Download presentatie

Meer dan 800 gerandomiseerde trials hebben in de afgelopen decennia de effecten van verschillende psychologische behandelingen voor depressie vergeleken met controlegroepen, met elkaar, en met antidepressiva. Helaas zijn er slechts enkele tientallen studies gedaan naar de effecten van psychologische behandelingen van hardnekkige depressie. Maar deze studies laten wel een duidelijk beeld zien van de effectiviteit van deze behandelingen in vergelijking met controlegroepen, met antidepressiva en combinatiebehandeling. In deze lezing werd een overzicht gegeven van wat we weten over de effecten van psychologische behandelingen in het algemeen en specifiek bij hardnekkige depressies. Psychotherapie is effectief bij hardnekkige depressie, maar misschien iets minder effectief dan bij niet-hardnekkige depressies. De effecten zijn vergelijkbaar met die van farmacotherapie en combinatiebehandeling is effectiever dan elk van beide apart.

Lezing: Over nieuwe ontwikkelingen en innovaties in de behandeling van langdurige angst- en dwangstoornissen. Door: prof. dr. Gert-Jan Hendriks, hoogleraar klinische psychologie, Radboud Universiteit, psychiater, Programmaleider Expertisecentrum “Overwaal” voor Angst, Dwang en PTSS (TOPGGZ–keurmerk). Download presentatie

In deze lezing behandelde Hendriks de evidentie van psychologische behandelingen, zoals CGt, farmacotherapeutische behandelingen en innovatieve behandelingen zoals rTMS. De nadruk lag op de winst die te behalen valt bij langdurige angst- en dwangstoornissen.

Presentaties van actueel onderzoek

Presentatie: Het voorspellen van depressie en angst: wat is de meerwaarde van machine learning? Door: Wessel A. van Eeden, Msc, Promovendus, GZ-psycholoog, Leiden Universitair medisch centrum. Download presentatie

Het voorspellen van stemmings- en angststoornissen is van klinisch belang, maar blijft in de praktijk moeilijk. Eerder onderzoek laat zien dat het inzetten van moderne machine learning technieken hierbij van meerwaarde kan zijn. Maar is machine learning ook bruikbaar bij data dat haalbaar verzameld kan worden in de klinische praktijk en is machine learning beter dan onze traditionele statistische methodes? Wij vergeleken de voorspellende prestaties van traditionele logistische regressie, een simpele vorm van machine learning (Naive Bayes classifier) en een complexe geautomatiseerde vorm van machine learning (Auto-sklearn). Onze resultaten lieten zien dat, in tegenstelling tot wat vaak gedacht wordt, machine learning niet zonder meer van meerwaarde is.

Presentatie: Wat zijn de voordelen van online lotgenotencontact? Een kwalitatieve en kwantitatieve evaluatie van Depressie Connect, de online community voor mensen met depressie. Door: Dorien Smit, buitenpromovendus Radboud Universiteit Nijmegen & Pro Persona GGz. Download presentatie

Lotgenotencontact lijkt een belangrijke aanvulling op de reguliere ggz-behandelingen voor patiënten met chronische klachten. In deze bijdrage presenteerde Dorien Smit de resultaten van een kwalitatief en kwantitatief evaluatieonderzoek naar de online peer support community van de Depressie Vereniging: Depressie Connect. Welke voordelen ervaren gebruikers? Welke gebruikersrollen op de community dragen bij aan deze voordelen? We verkennen het effect van online lotgenotencontact bij depressie, waarbij we inzoomen op empowerment.

Presentatie: Pillen of rennen? De effecten van antidepressiva of runningtherapie op de psychische én lichamelijke gezondheid in depressieve en angstpatiënten. Door: Dr. J.E. Verhoeven, GZ-psycholoog en postdoc onderzoeker bij GGZ inGeest/VUmc.

De MOTAR (MOod Treatment with Antidepressants or Running) studie is een wetenschappelijke studie waarbij mensen met depressie en angststoornissen gedurende 16 weken behandeld werden met runningtherapie (n=96) óf antidepressiva (n=45). Met deze studie hebben we onderzocht hoe deze twee nogal verschillende behandelingen bijdroegen aan de verbetering van zowel de psychische als de lichamelijke gezondheid. We vonden dat in de runningtherapiegroep 43.4% van de deelnemers remissie bereikte en in de antidepressivagroep was dat 44.8%; dit verschilde niet van elkaar. Echter, op de lichamelijke gezondheid vonden we wel degelijk verschillen tussen de groepen, namelijk in gewicht, tailleomtrek, bloeddruk, hartslag en hartslagvariabiliteit. Deze verschillen waren allemaal ten gunste van de runninggroep; zij gingen er in gezondheid op vooruit (o.a. lagere hartslag en bloeddruk) of de antidepressivagroep ging achteruit (o.a. hoger gewicht en lagere hartslagvariabiliteit). Concluderend vinden we dus dat runningtherapie en antidepressiva het even goed deden op de psychische gezondheid maar dat runningtherapie voordeliger was voor de lichamelijke gezondheid van de deelnemers. Een pleidooi om meer te gaan bewegen dus!

Presentatie: Mentale gezondheid bij mensen met depressieve, angst- en obsessief-compulsieve stoornissen tijdens de corona-pandemie: bevindingen in drie langlopende psychiatrische cohortstudies. Door: dr. Almar Kok, Senior-onderzoeker, Amsterdam UMC, locatie VUmc, afdeling psychiatrie en afdeling Epidemiology & Data Science, Amsterdam. Download presentatie

De presentatie gaf de resultaten van een onderzoek naar veranderingen in mentale gezondheid die in drie langlopende psychiatrische cohorten zijn geobserveerd tijdens de coronapandemie in Nederland weer. De gegevens zijn verzameld door middel van herhaalde online vragenlijsten bij 1714 deelnemers (30+ jaar) aan de Nederlandse Studie naar Depressie en Angst (NESDA), Nederlandse Studie naar Depressie bij Ouderen (NESDO) en de Nederlandse OCD Associatie studie (NOCDA). Bevraagd werden depressieve symptomen, angstsymptomen, piekeren, eenzaamheid en ervaren geluk, alsmede het beloop in drie corona-specifieke uitkomsten: ervaren impact van de pandemie op de mentale gezondheid, angst voor Covid-19 en positieve coping. Conclusie is dat de impact van de coronapandemie op de mentale gezondheid gemiddeld mild lijkt, maar dat eenzaamheid in combinatie met afnemende copingvaardigheden een toenemend probleem zou kunnen worden indien de pandemie en bijbehorende maatregelen langer aanhouden of terugkeren.

Workshops

Workshop: BibberBar Door: Drs. Marjolijn van Kooten, Directeur Angst Dwang Fobie stichting (Driebergen-Zeist) & Cabaretier (psychiatrisch cabaret)

Oh, die fijne meetings van de BibberBar! Waar we écht naar elkaar luisteren. Hoe werkt een bijeenkomst van de BibberBar? De host stelt aan het begin van de meeting een vraag die iedereen mag beantwoorden (maar het hoeft niet). Dan delen we het uur als volgt in: Met de hele groep. Iedereen die wil mag de vraag beantwoorden, maar het hoeft niet. De rest luistert. We reageren niet op elkaar. De host splitst de groep op in kleine groepjes. Binnen je kleine groepje mag je wel op elkaar reageren. Daarna komen we weer met de hele groep bij elkaar. Iedereen die wil kan nu alsnog iets delen of vertellen hoe het in het kleine groepje was. Waarom reageren we niet op elkaar? Het luisteren zonder dat je op elkaar mag reageren zorgt voor rust en verdiept de aandacht. En luisteren, écht luisteren, is zo zeldzaam geworden in onze drukke wereld. Hoe vaak heb je niet het gevoel dat iemand maar met een half oor bij je verhaal is? In de BibberBar luisteren we écht. Daar knapt een mens van op.

Workshop: Individuele Plaatsing en Steun (IPS) bij depressie en angststoornissen. Door: Lars de Winter, Msc., onderzoeker bij Kenniscentrum Phrenos en Debby Kamstra, IPS-trajectbegeleider, SPV bij Buurtzorg en opleider IPS bij Kenniscentrum Phrenos. Download presentatie

Individuele plaatsing en steun (IPS) is dé bewezen effectieve methodiek die mensen met psychische problemen ondersteunt in het vinden en behouden van betaald werk. De afgelopen jaren is de doelgroep die IPS krijgt verbreed en krijgen nu steeds meer mensen met angst- en stemmingsstoornissen ook IPS aangeboden. In deze workshop gaven de sprekers inzicht in wat de ervaringen en eerste resultaten zijn van IPS bij mensen met angst- en stemmingsstoornissen en gaven een inkijkje in hoe IPS wordt uitgevoerd en wat hierbij komt kijken.

Workshop: Wellness Recovery Action Plan (WRAP). Door: Evelien Hulshof, coördinator ervaringsdeskundigheid, Advanced Level WRAP Facilitator, GGZ Oost Brabant. Download presentatie

Wellness Recovery Action Plan (WRAP) is een zelfhulpinstrument dat de gebruikers ervan ondersteunt om het eigen welbevinden te herstellen of vergroten. Deelnemers verkennen de kernbegrippen voor herstel: hoop, persoonlijke verantwoordelijkheid, eigen ontwikkeling, opkomen voor jezelf en steun. In de gereedschapskoffer voor een goed gevoel verzamelen zij ‘gereedschap’ om zich goed te voelen of om te herstellen van momenten dat ze zich minder goed voelen. In deze workshop werd bekeken wat het Wellness Recovery Action Plan eigenlijk is en hoe je dit in kan zetten voor je eigen welbevinden. De rol van peersupport binnen WRAP werde besproken en de werkwijze die zich vooral richt op het nemen van persoonlijke verantwoordelijkheid.

Workshop: rTMS als behandelmethode voor depressie: achtergronden en toepassing in de klinische praktijk. Door: dr. I. van Oostrom, klinisch neuropsycholoog & supervisor VGCT, neuroCare. Download presentatie

rTMS (repetitieve transcraniële magnetische hersenstimulatie) is een non-invasieve behandelmethode voor depressie, die in Nederland steeds vaker wordt toegepast. In deze workshop werd ingegaan op wat rTMS is, wanneer rTMS geïndiceerd is op basis van de bevindingen uit wetenschappelijk onderzoek en hoe de behandeling in de klinische praktijk kan worden toegepast in combinatie met cognitief gedragstherapeutische behandelvormen. Tevens werd kort stilgestaan bij de effectiviteit bij angststoornissen en OCD.

Workshop: Cognitive Behavioral Analysis System of Psychotherapy (CBASP) voor de behandeling van de persisterende depressieve stoornis. Door: dr. J.E. (Jenneke) Wiersma, GZ-psycholoog/cognitief gedragstherapeut/supervisor VGCt, Amsterdam. Download presentatie

Cognitive Behavioral Analysis System of Psychotherapy (CBASP) is een behandelmethode speciaal ontwikkeld voor de persisterende depressieve stoornis. Binnen CBASP wordt verondersteld dat persisterende depressieve patiënten emotioneel contact met anderen duurzaam vermijden, omdat zij als kind of later op pijnlijke wijze zijn afgewezen of verwaarloosd. Het gebrek aan aandacht en feedback van vroeger heeft er toe geleid dat patiënten het verband niet zien tussen wat ze zelf doen en wat daarvan het effect op anderen is. Daardoor hebben ze het idee geen enkele invloed op de omgeving te hebben (ook wel een external locus of control genoemd). Binnen CBASP zijn diverse technieken ontwikkeld om het emotionele isolement van de cliënt te doorbreken en de patiënt te leren dat hij wel degelijk invloed op de omgeving heeft. Tijdens de workshop werden deze technieken besproken en geïllustreerd met videomateriaal en rollenspellen. Overeenkomsten en verschillen met bestaande psychotherapievormen werden bediscussieerd.

Workshop: Psychedelica in de kliniek. Ketamine en psilocybine bij de behandeling van hardnekkige depressie. Door: dr. Jeanine Kamphuis, psychiater, dr. Jan Mars, GZ-Psycholoog, opgeleid in het werken met psychedelica, beiden werkzaam bij het Universitair Centrum Psychiatrie UMC Groningen, en Joost Breeksema, MA, PhD (cand). Promovendus, Universitair Centrum Psychiatrie, UMCG; Afdeling psychiatrie, LUMC. Directeur, Stichting OPEN (Nederlandse expertisecentrum voor wetenschappelijk onderzoek naar psychedelica). Download presentatie

In deze workshop bespraken psychiater Jeanine Kamphuis, klinisch psycholoog Jan Mars en filosoof/kwalitatief onderzoeker Joost Breeksema behandelingen met psychedelica voor hardnekkige depressie vanuit verschillende invalshoeken. Aan bod kwamen resultaten van klinisch onderzoek, ideeën over werkingsmechanismen en patiënten-ervaringen.

Posters

De posterprijs op de NedKAD-conferentie is gewonnen door Michèle Schmitter, promovenda Pro Persona en Radboud Universiteit met haar poster: Feasibility of an exercise augmentation for cognitive behavior therapy.

Rond 50% van alle depressieve cliënten knapt niet voldoende op door de huidige behandeling en nieuwe interventies of combinaties zijn hard nodig om iedereen adequaat te kunnen helpen. Sportbehandeling kan een mooie aanvullende behandeling zijn. Sporten blijkt effectief te zijn tegen depressie, verbetert de lichamelijke gezondheid, heeft geen bijwerkingen en is voor iedereen beschikbaar. Download de poster

Andere posters die gepresenteerd werden

• OPERA: Herstel van depressie na starten met antidepressiva: Resultaten van de eerste 100 deelnemers van de Nederlandse studie naar Optimaal gePERsonaliseerd Antidepressivagebruik. Mariska Bot, Ingrid A. Arnold et al. (Amsterdam UMC, locatie VUmc; GGZ inGeest; Leiden UMC; UMC Groningen; Erasmus MC Rotterdam; Radboud UMC). Download poster
• Using Proteomics and Lipidomics Data to Improve Individual Prediction of Chronicity in Depression. Philippe C. Habets, Rajat M Thomas, Guido A van Wingen, Brenda WJH Penninx, Onno C Meijer, Christiaan H. Vinkers (Amsterdam UMC, GGZ inGeest, LUMC). Download poster
• StayFine: terugvalpreventie van angst en depressie voor jongeren. Suzanne Robberegt, MSc., Bas Kooiman, MSc., dr. Maaike Nauta, dr. Claudi Bockting, dr. Yvonne Stikkelbroek (Depressie Expertisecentrum Jeugd, Amsterdam UMC, Rijksuniversiteit Groningen, Accare, Universiteit Utrecht. Download poster
• Kinder- en jeugdpsychiatrie door de ogen van jongeren. DevelopRoad. R. de Soet MSc., C. H. Bansema MSc, dr. H. van Ewijk, dr. L.A. Nooteboom, dr. L. Nijland, prof. Dr. R.R.J.M. Vermeiren, (Leiden University Medical Center) Download poster

Accreditatie

Accreditatie is toegekend met 5 punten door de NVvP,  de FGzPt, de VGCt, het  Verpleegkundig Specialisten Register en het Kwaliteitsregister V&V en Register Zorgprofessionals

Op 25 maart 2022 organiseerde OCDnet, een werkgroep van NedKAD, de Tweede Dag van de Dwang. Deze dag stond in het teken van ontmoeting en gaf een overzicht van wat er in Nederland te doen is op het terrein van OCD. De dag werd bezocht door patiënten, naasten en professionals. Dagvoorzitters waren Hanna Damwichers en Menno Oosterhoff. De Dag was tevens een startmoment van de TETRO-studie, een grote studie naar de werking van TMS (Transcraniële magnetische stimulatie) bij resistente OCD. De ADF stichting maakte een mooi verslag van deze dag waar we met een goed gevoel op kunnen terugkijken. De dag werd geopend door Ton van Balkom, voorzitter OCDnet en bestuurslid NedKAD. Hieronder wordt een impressie gegeven van wat er op het programma stond. Van enkele programma-onderdelen is de presentatie vrijgegeven.

TETRO Studie, (TMS voor Exposure Treatment Resistant OCD). Door prof. dr. Odile A. van den Heuvel, psychiater / hoogleraar Neuropsychiatrie, Amsterdam UMC, Tjardo Postma, MSc.,  arts in opleiding tot psychiater (aios) en promovendus bij GGZingeest en Amsterdam UMC, en drs. Geert-Jan Dussel,  ervaringsdeskundige bij de ADF Stichting.

Transcraniële magnetische stimulatie (TMS) is een niet-invasieve manier van hersenstimulatie die toenemend terrein wint in de psychiatrie en neurologie. Niet-invasief betekent dat de patiënt hiervoor niet geopereerd hoeft te worden. In onze bijdrage zullen we stilstaan bij de werking van TMS, de toepassing bij OCD, de ervaringen op basis van de mono-center TIPICCO-trial en de plannen voor de multi-center TETRO-trial. Geert-jan Dussel vertelde over zijn ervaringen met TMS. Download de presentatie

Neurochirurgische behandeling van OCD. Door drs. D.L. Marinus Oterdoom, neurochirurg, UMC Groningen en Bart de Beurs, ervaringsdeskundige en auteur van het boek Operatie Angst – Hoe Deep Brain Stimulation mij verloste.

Het UMCG hoopt in 2022 te gaan starten met Deep Brain Stimulation (DBS) operaties voor OCD. In andere Nederlandse ziekenhuizen – en dan met name het Amsterdam UMC – wordt dit al meerdere jaren succesvol gedaan. Bij deze operaties worden elektroden diep in de hersenen geplaatst. De elektroden worden verbonden met een stroombron die onder de huid wordt geplaatst. Via de elektroden kan elektrische stroom worden toegediend aan heel precies uitgekozen gebieden in de hersenen, waardoor OCD-klachten kunnen verbeteren. Marinus Oterdoom liet  in zijn presentatie zien hoe dit in zijn werk gaat. Bart de Beurs vertelde over zijn ervaringen.

Angst Dwang en Fobie Stichting
. Ellemieke van de ADF Stichting gaf een presentatie over de ADF in de samenleving, over wat de ADF kan betekenen voor patiënten, hun naasten en behandelaars. Download presentatie

Het SPACE programma voor ouders van kinderen/jongeren met OCS. Door Carina Sier, ambulant hulpverlener/cognitief gedragstherapeutisch medewerker bij het Landelijk Team en DAT (= dwang, angst, en tics) expertise centrum van Levvel in Amsterdam.

OCS bij kinderen/jongeren heeft een enorme impact op hun ouders en gezin. De dwanggedachten en dwanghandelingen kunnen het hele leven van het gezin beïnvloeden en dwingt ouders vaak tot het doen van aanpassingen aan hun gezinsstructuur. Om ouders van kinderen/jongeren met OCS daar goed in te coachen heeft Levvel het innovatieve behandelprogramma SPACE (= Supportive Parenting for Anxious Childhood Emotions) van Eli Lebowitz en Haim Omer, overgenomen en geïmplementeerd. Dit programma is gebaseerd op cognitieve gedragstherapie (CBT) en Nonviolent Resistance. SPACE biedt ouders handvatten om hun kind aan te moedigen hun angst en dwang te overwinnen. In deze korte presentatie liet Carina Sier wat principes van deze methode die we sinds mei 2019 in Levvel gebruiken zien.

Perinatale OCD (OCD in of na de zwangerschap). Door Marjolijn Kraaij, ervaringsdeskundig voorlichter en lotgenotencontactbegeleider bij de ADF stichting.

Marjolijn vertelde over haar ervaringen met perinatale OCD, over professionele hulp en de rol van lotgenotencontact voor haar herstel.

Lotgenotencontact waar en wanneer je maar wilt. Door Hanna Damwichers, projectleider OCDcafé en ervaringsdeskundige angst en dwang bij de ADF Stichting.

Met OCDcafé maakt de ADF Stichting lotgenotencontact 24/7 online toegankelijk voor iedereen die te maken heeft met dwang. Hanna, die samen met Menno Oosterhoff het initiatief nam tot OCDcafé, vertelde over de totstandkoming van het project en ging live in gesprek met een aantal deelnemers en gespreksleiders.

Wat is de rol van signaalstoffen bij een obsessieve compulsieve stoornis en hoe worden deze gemeten? Door: Drs. Niels T. de Joode, promovendus, Amsterdam UMC / Vrije Universiteit, afdeling Anatomie en Neurowetenschappen / afdeling Psychiatrie.

De hersenen gebruiken signaalstoffen (neurotransmitters) om hersendelen met elkaar te laten communiceren. Bij mensen met OCD is er mogelijk een verstoring van deze signaalstoffen opgetreden. Sinds kort is het mogelijk om met behulp van een techniek, die functionele Magnetic Resonance Spectroscopy (fMRS) heet, op een MRI scanner de verandering in de concentratie van signaalstoffen in de hersenen te meten. Door deze nieuwe techniek te combineren met een taak die dwangsymptomen uitlokt, hopen we een beter inzicht te krijgen hoe de concentraties van deze signaalstoffen veranderen tijdens het ervaren van dwang.

Doorbreek Dwang Digitaal: gepersonaliseerde exposure met feedback versus standaard exposure. Door Elena Hoogerwerf, MSc., promovendus PsyQ Den Haag. 
Download presentatie

In deze presentatie werd het ontwerp gepresenteerd  van een klinische trial die momenteel uitgevoerd wordt op de afdeling Angststoornissen in Den Haag. In deze trial wordt onderzoek gedaan naar gepersonaliseerde exposure voor patiënten met een obsessief-compulsieve stoornis. Exposure wordt gepersonaliseerd door middel van beeldbellen en feedback gebaseerd op experience sampling data. De smartphone-applicatie NiceDay wordt gebruikt om exposure te geven en om experience sampling data te verzamelen.

arrIBA: ervaringsdeskundigen en onderzoekers zij aan zij in onderzoek naar IBA-behandeling voor de dwangstoornis. Door: Nadja Wolf, MSc, Arts in opleiding tot psychiater & PhD-student, GGz Centraal.
 Download presentatie

De standaard behandeling voor een dwangstoornis is Cognitieve Gedragstherapie (CGt) met exposure. Hoewel CGt effectief is voor veel patiënten is er ook een groep mensen voor wie het niet (voldoende) werkt of die de exposure niet durven aangaan. Mogelijk profiteert deze groep patiënten wel van een nieuwe behandelmethode, Inference Based Approach (IBA), een cognitieve therapie zonder exposure. Binnen een groot landelijk samenwerkingsverband loopt momenteel de arrIBA-studie om te onderzoeken of IBA even effectief is als CGt in het behandelen van een dwangstoornis. Nadja Wolf vertelde over dit onderzoek en over hoe ervaringsdeskundigen de kwaliteit van het onderzoek vergroten.

COCON-OCD: Wat is de rol van het gevoel van zekerheid in obsessieve-compulsieve stoornis? Door drs. Monja Hoven, promovenda Amsterdam UMC, locatie AMC afdeling Psychiatrie, Universiteit van Amsterdam.

Zekerheid willen hebben in je keuzes en handelingen: het is een bekend fenomeen bij OCS. Uit eerdere onderzoeken is gebleken dat patiënten met OCS vaak te onzeker zijn over hun beslissingen. In de COCON studie onderzoeken wij momenteel verschillende zaken omtrent zekerheid in OCS. We onderzoeken wat de rol van context is in de inschatting van zekerheid, hoe zekerheid samenhangt met leren, hoe zekerheid wordt gebruikt om ‘changes of mind’ te reguleren en hoe zekerheid in keuzes samenhangt met globalere vormen van zekerheid. In deze presentatie ging Monja Hoven in op de onderzoeksvragen, hypotheses en de opzet van de studie.

Looking at main routes disruptions in OCD brain networks. Door Samantha Baldi, MSc, PhD Candidate at the Faculty of Psychiatry and Neuropsychology, Maastricht University.

Our brains are constantly stimulated by the environment. Stimuli that capture our attention may at first be processed by a specific system, but information on what these stimuli are and how to respond to them is quickly shared across all brain regions. An intricate, highly efficient network of connections allows information to travel from one side to another. Research has shown that this system might be malfunctioning in several psychiatric disorders. We investigated whether this was the case in OCD as well. (Deze presentatie was in het Engels).

EMDR bij OCD (Flash forward): Rampbeelden verzwakken bij OCD. Door drs. Leonieke Vet, klinisch psycholoog, Accare, Groningen.

Mensen met OCD hebben mensen soms rampbeelden over de toekomst en proberen door handelingen uit te voeren deze ramp te voorkomen. Deze presentatie gaat over het toepassen van de Flash Forward bij rampbeelden en hoe deze behandeling mogelijk ook een rol kan spelen bij de behandeling van OCD.

Kortdurende Intensieve (thuis-) behandeling van Overwaal. Door Mirjam Kampman, Klinisch Psycholoog en wetenschappelijk onderzoeker ProPersona Overwaal expertisecentrum voor angst, dwang en PTSS, met medewerking van een ervaringsdeskundige.
 Download presentatie

Bij polikliniek Overwaal worden intensieve (thuis)behandelingen van 4-8 hele dagen uitgevoerd, waarbij daar geoefend wordt waar dat nodig is. Soms is dat thuis, maar dat kan zeker ook op andere plaatsen of de behandellocatie zijn. Na de intensieve dagen volgen nog enkele boostersessies. Deze behandeling is voor volwassenen en kinderen vanaf 13 jaar die al eerder een cognitieve gedragstherapie behandeling voor dwangstoornis hebben gehad en op een afstand van minder dan 5 kwartier (auto) rijden van Nijmegen wonen (als het nodig is dat er thuis geoefend wordt). De resultaten van de behandelingen van volwassenen worden gepresenteerd en een ervaringsdeskundige die deze behandeling heeft gevolgd zal over haar ervaringen vertellen.

Intensieve thuisbehandeling bij kinderen en adolescenten. Door Anne Nijboer en Tineke, cognitief gedragstherapeutisch medewerkers, beiden werkzaam in het DAT team (dwang, complexe angst en tics) bij Accare Groningen.

Wanneer reguliere individuele CGT niet voldoende oplevert en er sprake is van complexe dwang bieden wij om hardnekkige patronen te doorbreken kortdurende intensieve thuisbehandeling vanuit het dwang team. Hierover vertellen wij meer vanuit het perspectief van de behandelaar en de cliënt/ouders.

Behandeling van dwang met IBA, therapeut en patiënt vertellen samen. Door dr. Henny Visser GGzCentraal Centrum voor Psychotherapie/Marina de Wolfcentrum en Jorn Weessies (ervaringsdeskundige).

IBA is een nieuwe psychotherapie voor dwangklachten. Mensen leren door een IBA-behandeling waarneming en zelfkennis te gebruiken om obsessieve twijfels op te lossen. Als er geen twijfel meer is, is er ook geen aandrang meer om een dwanghandeling uit te voeren. Iets doen wat je niet durft is er niet bij in een IBA behandeling. In de presentatie legt een therapeut het IBA model uit en vertelt een patiënt hoe hij behandeling van zijn dwangklachten met IBA heeft ervaren.

Wat was er verder?

In de hal was er gedurende de dag een informatiemarkt met een TMS demonstratie, waarbij het TETRO team beschikbaar was voor vragen, een stand met  Virtual Reality, een druk bezochte stand van de ADF stichting, je kon boeken kopen van Uitgeverij Lucht, en er lagen OCDnet-folders en factsheets van NedKAD over behandeling van OCD. Ook was er in de pauze een spreekuur, waarbij bezoekers 10 minuten met een psychiater of psycholoog konden praten. Ook dit was druk bezocht.

Organisatie

OCDnet in samenwerking met de ADF Stichting en de onderzoekers van de TETRO-studie die in het voorjaar 2022 van start gaat. M.m.v. van UMCG en Uitgeverij Lucht.
Ocdnet is een onderdeel van NedKAD

Op 7 oktober 2022 vond bij de Eenhoorn te Amersfoort de jaarlijkse NedKAD-conferentie plaats. Ruim 100 deelnemers woonden de conferentie bij. Het thema van de dag was de behandeling van angst, dwang en depressie in de levensloop: jeugd, volwassenen en ouderen. Centraal stond de vraag hoe angst, dwang en depressie zich manifesteren in de loop van het leven en waar behandelaren rekening mee moeten houden in de verschillende levensfases. Met veel enthousiasme en humor namen dagvoorzitters Sjoerd van Belkum (UMCG) en Arjan Schröder (GGZ inGeest) de deelnemers mee in een boeiend en gevarieerd programma. Hieronder staan de presentaties en posters die vrijgegeven zijn.

Presentaties

De effectiviteit van peer support voor mentale problemen: een systematische review en meta-analyse. Door: Dorien Smit, MSc, Promovendus Pro Persona GGZ en Radboud Universiteit Nijmegen. Download presentatie

Hoewel het aantal peer support initiatieven groeit, is de effectiviteit ervan nog onduidelijk. De onderzoekers voerden een uitgebreide systematische review en meta-analyse uit van RCT’s naar peer support interventies gericht op diverse mentale klachten. Op basis van 28 trials vonden ze kleine maar significant effect sizes voor peer support op klinisch en persoonlijk herstel. De bevindingen moeten met voorzichtigheid geïnterpreteerd worden door een beperkte kwaliteit van de geïncludeerde trials. Toch lijkt deelname aan peer support een waardevolle aanvulling zijn op behandeling.

inflaMED: Precieze psychiatrie: Anti-inflammatoire medicatie bij immuno-metabole depressie. Door: Joël Zwiep, promovendus Afdeling Psychiatrie bij het Amsterdam UMC, locatie VUMC. Download presentatie

Ongeveer 30% van de patiënten met een depressie heeft verhoogde ontstekingswaarden in het bloed. Het inflaMED onderzoek gaat het add-on effect onderzoeken van anti-inflammatoire medicatie (celecoxib) bij patiënten met depressie die antidepressiva gebruiken. De patiënten worden geselecteerd op verhoogde ontstekingswaarden en atypische, energie-gerelateerde symptomen en zullen twaalf weken lang de studiemedicatie of een placebo gebruiken, in een dubbelblind onderzoek. Het inflaMED onderzoek zet de volgende stap om de zorg voor depressie te personaliseren.

Leef! – Leefstijltraining voor een mentaal gezonde levensloop bij mensen met angst- en stemmingsstoornissen en metabole ontregeling. Door: Jolien Kik, AIOS psychiatrie en promovenda bij GGZ Drenthe. Download presentatie

Deze presentatie toont de eerste resultaten van kwalitatief onderzoek ter optimalisatie van de effectiviteit van de gecombineerde leefstijlinterventie Leef!, die binnen de poliklinieken van GGZ Drenthe wordt ontwikkeld voor mensen met angst- en stemmingsstoornissen en metabole ontregeling. Uit onderzoek blijken (gecombineerde) leefstijlinterventies weinig tot geen effect op lichamelijke parameters te hebben, wel lijkt er effect op kwaliteit van leven en symptomen van depressie/angst te zijn. Dit onderzoek toont verwachtingen, barrières en steunende factoren bij deelnemers en hun maatjes aan Leef!.

Lezingen

Over de patiëntenvereniging als belangenbehartiger en partner in wetenschappelijk onderzoek. Wie zijn we? Wat doen we? En waarom? Door: Ellemieke Hemmers en Desirée van Leeuwen (ADF-Stichting). Download presentatie

De ADF stichting is een patiënten- en familieorganisatie voor iedereen die te maken heeft met angst- en dwangklachten. Wetenschapspanel: De enthousiaste, betrokken en getrainde ervaringsdeskundigen in het ADF Wetenschapspanel denken vanuit patiëntenperspectief mee over het ontwikkelen, opzetten, uitvoeren en implementeren van wetenschappelijk onderzoek. Momenteel is het ADF Wetenschapspanel nauw betrokken bij meerdere onderzoeken.

Posters

De Posterprijs is gewonnen door Michèle Schmitter, promovenda Pro Persona en Radboud Universiteit met haar poster: Barriers and facilitators to adjunct exercise treatment – bridging the gap. Download poster

Bij Pro Persona, Radboudumc en GGNet werd onderzocht wat de barrières en bemiddelende factoren zijn voor het inzetten van (extra) sportbehandelingen tegen depressie.

Andere posters die gepresenteerd werden:

• Predictors of favourable outcome after CBASP for patients with chronic depression. Juliana Dean, Marieke Eldering, Robert Schoevers, Catheleine van Driel University Medical Center Groningen; Rijksuniversiteit Groningen. Download poster
• Efficacy and Moderators of Short-Term Psychodynamic Psychotherapy for Depression: A Systematic Review and Meta-Analysis of Individual Participant Data. Frederik J. Wienicke et al. Radboud University. Download poster