Nederlands Kenniscentrum Angst, Dwang, Trauma en Depressie

Aantal zelfmoorden moet drastisch omlaag

14 juli 2015 - Geplaatst onder: Suïcide

Nederland zit in een rampsituatie als het aankomt op het aantal suïcidegevallen. Ons land kent drie keer zoveel zelfdodingen dan verkeersdoden. Dat aantal moet drastisch omlaag, zegt Ad Kerkhof, psychotherapeut en hoogleraar suïcidepreventie.

Zelfmoord blijft een groeiend probleem. Jaarlijks doen ongeveer 95.000 mensen een poging tot zelfdoding. Vooral onder jongeren is het een belangrijke doodsoorzaak. In de leeftijd tot 44 jaar kwam maar liefst 17 tot 18 procent vorig jaar te overlijden door zelfmoord. Dit blijkt uit onlangs verschenen cijfers van het CBS. Onlangs stelde Minister Schippers van Volksgezondheid ruim drie miljoen beschikbaar voor preventie van suïcide.

Arbeidsongeschikten
Ad Kerkhof maakte voor het ministerie een prioriteitenagenda en weet dus precies waar dit geld heen moet. Hij vertelt hierover in het radioprogramma Nieuwsshow van NPO Radio 1. Kerkhof zegt daarin dat het aantal zelfdodingen, sinds 2007 toegenomen met 37 procent, samenhangt met de crisis. “Deze treft de zwaksten het meest en in ons land zijn dat de langdurig arbeidsongeschikten. En dan vooral mannen tussen de veertig en de zestig jaar oud. Die groep moeten we in de gaten houden. Ook daar is geld voor; denk dan aan gate keeper trainingen. Medewerkers van het UWV worden getraind om tijdens gesprekken met uitkeringsgerechtigden signalen op te vangen.”

Hoge cijfers
Volgens Kerkhof ligt het suïcidecijfer in Nederland lager dan in andere Europese landen, maar halen we op de huidige manier alle landen in. Daarbij doet zich in ons land een ‘apart fenomeen’ voor. “Groningen, Friesland en Drenthe kennen de hoogste cijfers. Dat komt door subculturele attitude, het wordt van generatie op generatie doorgegeven. Maar het is heel vreemd dat het al zo lang gaande is. Kijk ook naar Winterswijk in de Achterhoek. Daar ligt het suïcidecijfer al honderden jaren hoger dan bijvoorbeeld in Breda.

Suïcidale kramp
Uit het interview komt naar voren dat Kerkhof suïcidale mensen in twee groepen onderscheidt. De acute en de chronische gevallen. En met name naar die laatste groep moet onderzoek gedaan worden. “We moeten mensen met chronische suïcidaliteit beter helpen. Zij kunnen na vijftien jaar therapie alsnog besluiten zelfmoord te plegen. “Ze willen het steeds, doen het jarenlang niet en dan soms ineens toch. Die mensen zijn wel bekend, ze zijn opgenomen en worden behandeld. Maar dan voor een onderliggende depressie of dwang. Niet tegen die suïcidale kramp, die kwelling.”

Verschillende aanpakken
“Help ze van die piekerkramp af, die suïcidale kwelling. Die obsessie, die zelf kwellende gedachte kun je aanpakken met piekertherapie. En dat kan op verschillende manieren. Denk aan EMDR, antitrauma behandelingen waarbij beelden en gedachten herbeleefd worden. Of met rescripting waarbij de visualisatie van de suïcide herschreven wordt, de beelden worden veranderd.”

Bescherming tegen verder leven
Medicijnen helpen volgens Kerkhof ook, maar met therapie is nodig om gedachten te reguleren. Toch is hulp is er niet altijd op tijd bij. Door de soms lange wachttijden en door schaamte om zich te melden bij huisarts of GGZ. “En soms plegen mensen na uitgebreide hulp alsnog suïcide, niet iedereen is te helpen. We hebben nu eenmaal de keus om die uitweg te kiezen. Sommigen zien het als bescherming tegen verder leven. Als een maatje om verdere aftakeling te voorkomen.”

Specialisatie bij hulpverlener
Kerkhof pleit ervoor dat zorgverleners, zoals de GGZ, meer gespecialiseerde teams krijgen. “Veel hulpverleners zeggen dat het een algemeen probleem is. Bij de helft van de psychiatrische gevallen komen suïcidale gedachten voor en ‘dus kennen ze de aanpak al en behandelen ze patiënten goed’. Maar meer deskundigheid en opleiding is gewenst.”

Snelle ontwikkeling bij jongeren
Een ander punt dat Kerkhof wil aanpakken is het suïcidale syndroom bij jongeren. “Bij hen ontwikkelt suïcide zich enorm snel. In no time neemt dat gevaarlijke proporties aan. Jongeren die in de ochtend nog ‘normaal’ zijn kunnen in de avond heel erg depressief zijn. Ze kunnen heel zwart wit denken, dat hoort bij de pubertijd. Dat moet je kunnen signaleren en mee om kunnen gaan.”

Kerkhof is bang dat crisisopname bij suïcidale jongeren tekort schiet. “We willen weten hoe we die kramp, dat suïcidale syndroom kunnen doorbreken. Naar dat onderzoek moet en we hopen in Amsterdam een centrum op te zetten waar behandeling en onderzoek samen kunnen gaan.”

Luister naar het interview met Ad Kerkhof bij NPO Radio 1 Nieuwsshow

Heeft u hulp nodig dan kunt u bellen met 113 Online op nummer 0900-0113 of u kunt terecht op de website https://113online.nl/