Nederlands Kenniscentrum Angst en Depressie

Onderzoek naar cannabidiol – Hoop op verbetering therapie bij hardnekkige angstklachten

21 juli 2016 - Geplaatst onder: Angst, Behandelmethoden, Depressie

Psychiaters Daniëlle Cath en Neeltje Batelaan doen onderzoek naar de werking van cannabidiol (CBD). CBD is een synthetische bewerking van een stofje dat in Cannabis zit. Waarom hebben zij gekozen voor CBD en welke resultaten hopen ze met dit onderzoek te bereiken?

Exposure

Mensen met angststoornissen als een sociale fobie of paniekstoornis worden behandeld met cognitieve gedragstherapie, met daarbij soms medicijnen zoals antidepressiva. In de therapie worden ze stap voor stap blootgesteld aan hun angsten. Dit heet exposure, het is de bedoeling dat de angst langzaam uitdooft.

Weinig alternatieven

Deze therapie werkt goed bij een deel van de patiënten: zij zijn na de therapie klachtenvrij. Maar er is ook een groep mensen die na de behandeling terugvalt, en er is helaas ook een groep voor wie de therapie geen of onvoldoende effect heeft. Neeltje Batelaan: ‘We willen die groep ook graag helpen, want voor hen zijn er op dit moment heel weinig alternatieven.’

Uitdovende angst

Daniëlle Cath legt uit dat die groep, bij wie de gewone therapie onvoldoende helpt omdat de angst niet uitdooft, mogelijk baat heeft bij CBD. “En”, vult Neeltje Batelaan aan, “nieuwe antidepressiva zijn vaak een variant op al bestaande medicijnen, die we nu al voorschrijven bij de therapie. Maar CBD werkt op andere receptoren in het brein, namelijk op receptoren die van belang zijn bij het uitdoven van de angst. Daarom hopen we dat we juist die mensen kunnen helpen, die weinig of geen baat hebben bij de reguliere exposuretherapie.”

Niet verslavend

Cannabidiol  zit  zoals  gezegd  in Cannabis. Maar is het dan niet verslavend, of juist gevaarlijk? Daniëlle Cath: “In Cannabis zit naast cannabidiol ook THC, het bestanddeel dat ‘high’ maakt en voor een euforische stemming zorgt. Maar dat ook als effect heeft dat sommige mensen juist heel angstig of psychotisch worden. De cannabidiol in Cannabis zwakt die verschijnselen juist af.”

Synthetisch en in een pil

“De werking van Cannabis in Nederland is de afgelopen tien jaar versterkt, doordat er steeds meer THC en steeds minder cannabidiol in zit. Daardoor ontstaan er vaak problemen. Voor dit onderzoek gebruiken we alleen CBD: we hebben cannabidiol synthetisch na laten maken, in een pil, zodat we zeker weten dat er geen THC meer in zit. Het is niet verslavend en heeft geen bijwerkingen, dat is juist het mooie ervan. CBD biedt mogelijk ondersteuning bij de reguliere exposuretherapie voor personen met angstklachten.”

Onderzoek

Batelaan en Cath willen het onderzoek uitvoeren met een groep van 90 patiënten, van wie de ene helft CBD krijgt en de andere helft een placebo. Neeltje Batelaan: “Dat wordt blind geloot, niemand weet wie CBD krijgt en wie het placebo, ook wij niet. Voor het onderzoek zijn we op zoek naar mensen met een sociale fobie of een paniekstoornis, die al eerder een behandeling hebben gehad, maar daar niet voldoende baat bij hebben gehad.

Wie kan meedoen?

Mensen uit het hele land die na het volgen van een dergelijke therapie nog klachten hebben, zijn van harte welkom. Ze moeten wel zelf naar Utrecht of Amsterdam kunnen komen, want daar vindt de behandeling plaats, en ze moeten een verwijzing van hun huisarts hebben. We willen benadrukken dat iedereen die meedoet een behandeling krijgt volgens de allernieuwste inzichten, waarvan het effect is aangetoond. De behandeling wordt dan ook gewoon vergoed door de zorgverzekering (uitgezonderd het eigen risico).”

Aan het begin van het onderzoek worden de patiënten getest, daarna volgt de reguliere exposuretherapie, waarbij de patiënten twee uur van te voren CBD of een placebo nemen. Aan het eind volgt weer een test. Zo kunnen de onderzoekers zien of de angst sneller uitdooft bij de groep mensen die CBD heeft gekregen (want aan het eind van de studie kunnen ze natuurlijk wel zien wie wat heeft gekregen) dan bij de groep die het placebo kreeg.

Hoop op verbetering therapie

Tot nu toe is er wel onderzoek gedaan naar de werking van CBD, vooral bij dieren. Ook is onderzoek gedaan waarbij studenten of patiënten eenmalig CBD toegediend kregen, maar onderzoek waarbij mensen voorafgaand aan meerdere sessies CBD krijgen is nog niet eerder gedaan. Daniëlle Cath: “We zijn natuurlijk voorzichtig met onze hoop op een goede uitkomst, maar het is een opwindende studie, omdat het echt een nieuwe richting is in de behandeling van angstklachten.

Waarschijnlijk veel baat

We verwachten dat mensen met een bepaald genetisch profiel er veel baat bij kunnen hebben. Want, zoals gezegd: nu is de therapie niet effectief voor iedereen, we hopen dat we middelen kunnen vinden die het effect van de therapie verbeteren en versnellen.”

Samenwerking

In dit onderzoek werken mensen die veel weten over het uitdoven van angst, zoals hoofdonderzoeker Dr. Joke Baas, Prof. dr. A.J.L.M. (Ton) Balkom van het VU Medisch Centrum en Febe van der Flier (promovendus) van de Universiteit Utrecht, samen met mensen die in de praktijk werken zoals Neeltje Batelaan en Daniëlle Cath. Zij zijn werkzaam bij GGZ inGeest in Amsterdam en het Altrecht Academisch Angstcentrum in Utrecht.

Ervaringen samenvoegen

Batelaan: “Joke Baas, de hoofdonderzoeker, was al langer geïnteresseerd in de angstverminderende werking die CBD mogelijk heeft, vooral omdat dit middel anders werkt dan de medicijnen die er nu zijn voor angstklachten. Door middel van de samenwerking hopen we de ervaringen samen te kunnen voegen. In de toekomst kunnen we bij mensen met angstklachten aan de hand van hun genetisch profiel bepalen bij welke groep ze horen: als iemand behoort tot de groep mensen bij wie de angst niet snel uitdooft, kunnen we de behandeling toespitsen op die specifieke persoon en hem of haar extra medicijnen geven. Zo hopen we een grotere groep mensen te kunnen helpen dan nu.”

Meedoen?

Heeft u een sociale fobie of paniekstoornis en al eerder een behandeling gehad, maar heeft u nog steeds klachten? Wellicht kunt u meedoen met dit onderzoek. U draagt dan bij aan een mogelijke verbetering van de zorg voor anderen met angstklachten. U kunt contact opnemen met de onderzoeksgroep: cbd@onderzoek.io of via 06-34852440.

Lees meer: deelnemers gezocht voor cannabidiolstudie

Dit artikel verscheen eerder in  het magazine Vizier, zomer 2016, een uitgave van de ADF stichting.

Tags: