Nederlands Kenniscentrum Angst, Dwang, Trauma en Depressie

Interventie ergotherapie bij werkhervatting na depressie

28 april 2016 - Geplaatst onder: Behandelmethoden, Depressie, Nieuws Categorieën

Afgelopen maand promoveerde dr. Gabe de Vries, verbonden aan de UvA, op een onderzoek dat de invloed van ergotherapie bekijkt bij werkhervatting na een depressie. Het onderzoek laat belangrijke resultaten zien, die van wezenlijke invloed kunnen zijn bij de behandeling en preventie van het ontstaan van een depressie. Maar dan moeten de betrokken partijen wél meer samen gaan werken, dan zij tot nu toe doen. Zo vertelt De Vries aan NedKAD.

Langdurig verzuim

Depressie is veelvoorkomend: waar zo’n 20 procent van de Nederlanders ooit door de ziekte getroffen wordt, krijgt ongeveer 5 procent van de werkende mensen er jaarlijks mee te maken. Hiervan meldt ruim de helft zich ziek. Het verzuim is over het algemeen lang, tussen 100 en 200 dagen. Een kwart van de patiënten is langer dan een jaar ziek. Depressie leidt ook tot verminderd functioneren. De kosten van verzuim en verminderde productiviteit maken depressie tot een ziekte met één van de allerhoogste maatschappelijke kosten.

depressieve man, Depressieve man, NedKAD.nl

Werken werkt zowel positief als negatief

Werk heeft ook invloed op het ontstaan en voortduren van de depressie. Factoren die hieraan bijdragen zijn bijvoorbeeld een hoge werkdruk, weinig regelruimte, weinig sociale steun en een tekort aan energiebronnen in vergelijking tot de geleverde inzet. Mensen hebben het gevoel geen kant op te kunnen, vragen niet tijdig om hulp en stellen vaak ook hoge eisen aan zichzelf. Daar staat tegenover dat werk ook een bijdrage kan leveren aan herstel en kan fungeren als bescherming tegen depressieve klachten. En het levert een positieve bijdrage door het bieden van structuur, zingeving en bescherming.

Ergotherapie interventie

De afdeling Ergotherapie – binnen het programma Stemmingsstoornissen van het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam – ziet vaak depressieve patiënten met een arbeidscontract. Ervaring leerde dat het herstel van depressieve klachten niet automatisch leidt tot hervatten van het werk. Daarom werd eind jaren ‘90 een speciale ergotherapie interventie ontwikkeld. Deze leidde tot bemoedigende onderzoeksresultaten en werd daarom in 2000 aangepast, op basis van nieuwe maatschappelijke inzichten. De duur werd ingekort, bovendien werd het werk hervat bij de start van de interventie.

ergotherapie

Grotere kans op herstel

Gabe de Vries bekijkt in zijn onderzoek hoe het toevoegen van deze ergotherapie-interventie aan de gebruikelijke ambulante behandeling van depressie van invloed is op werkhervatting en gezondheid. En in het bijzonder onderzocht hij de invloed van werkstress.

Het onderzoek werd gehouden onder 117 werknemers die allemaal langer dan drie maanden depressief waren of meer dan acht weken werk verzuimden. Een deel van hen kreeg een reguliere behandeling, een ander deel deze behandeling plus ergotherapie. Gekeken werd naar factoren als werkparticipatie en -functioneren, depressieve klachten en kwaliteit van leven. Bij beide groepen vonden metingen plaats bij de start van de studie en vervolgens na zes, twaalf en achttien maanden.

De toevoeging van ergotherapie aan de behandeling liet zien dat er niet alleen een grotere kans was op herstel van de depressie, maar ook een verminderde kans op terugval na herstel. Ook bleek dat werknemers na de reguliere behandeling in combinatie met ergotherapie vaker fulltime en volledig hersteld konden terugkeren naar hun werkplek.

Werkstressoren in kaart brengen

Gabe de Vries: “In de interventie besteden we aandacht aan werkstressoren die we vaak zien bij werknemers met een depressie. Deze proberen we in kaart te brengen aan de hand van een werkmodel. Daarnaast merken we dat werknemers veel steun ondervinden aan het groepsproces. De gevoelens van schuld, schaamte en de moeite die het kost om de draad weer op te pakken werden door anderen gedeeld.”

Unieke factoren

De factoren die van belang geacht worden voor het hervatten van werk na verzuim door een depressie, werden in een lijst van 60 unieke factoren gebundeld. Er werden niet alleen werknemers geconsulteerd, maar ook leidinggevenden en bedrijfsartsen. Zo ontstonden er drie hoofdgroepen: werk, persoon en gezondheidszorg en acht subgroepen met verschillende aandachtspunten.

Checklist van tips

Uit deze verschillende aandachtspunten mag worden geconcludeerd dat er veel factoren zijn die van belang zijn voor het bevorderen van de werkhervatting na uitval door een depressie. Deze hebben betrekking op zowel de persoon, de werkomgeving als de gezondheidszorg. Deze verzameling tips kunnen niet alleen gebruikt worden als checklist bij werkhervatting, maar geeft daarnaast ook inzicht in de verschillen in belang die betrokkenen hechten aan de verschillende factoren. Door de verschillen bespreekbaar te maken kan de samenwerking tussen betrokkenen verder worden geoptimaliseerd.

Belemmerende factoren vertragen

Naast bevorderende factoren identificeerden werknemer, werkgever en bedrijfsartsen ook 60 unieke belemmerende factoren. Deze zijn deels het tegenovergestelde van de bevorderende factoren. De onderzoekers kwamen ook andere belemmeringen tegen, zoals een perfectionistische werkstijl en te afwachtende houding van de werknemer of een werkgever die liever niet verder wil met de werknemer. Een vroege herkenning en beïnvloeding van deze factoren is belangrijk. Zo wordt de werkhervatting niet onnodig vertraagd.

Ook in Suriname

Het onderzoek naar bevorderende factoren voor werkhervatting werd ook uitgevoerd in Suriname. Dit om te vergelijken in hoeverre culturele factoren van invloed zijn op het werkhervattingsproces. Ook hier werden de belangrijkste verschillen gevonden in de drie eerder genoemde hoofdgroepen: persoon, werk en gezondheidszorg. Gezien de gevonden verschillen is het belangrijk om aandacht te hebben voor deze culturele factoren, vooral in organisaties waar werknemers met een verschillende etnische achtergrond werkzaam zijn.

Weer aan het werk

Bij werknemers die hersteld waren van hun depressie en weer (vrijwel) geheel aan het werk waren, werd het niveau van functioneren op het werk onderzocht. Ze bleken minder goed te functioneren in vergelijking met hun collega’s zonder depressie. Bovendien had een derde van hen een verhoogd risico om opnieuw in een depressie te belanden of andere gezondheidsklachten te ontwikkelen. Persoonlijkheidskenmerken waren hiervoor belangrijke voorspellers, gevolgd door gezondheidskenmerken en werk kenmerken.

office-worker-1149557_1280

Passief reactiepatroon

Uit verder onderzoek bleek een passief reactiepatroon ten aanzien van problemen op het werk de belangrijkste voorspeller voor dit verminderd functioneren. Deze werknemers laten zich in grote mate door de ontstane situatie in beslag nemen en hebben een sombere blik op de oplossing ervan. Zij piekeren veel en voelen zich niet in staat om de problemen op te lossen. Het is dus zaak om werknemers die een grote kans hebben op verminderd functioneren voldoende te ondersteunen. En dan vooral waar het gaat om het omgaan met en het oplossen van problemen op het werk.

Nog te weinig aandacht voor participatie

Gabe de Vries besluit: “Het onderzoek heeft mooie resultaten opgeleverd, dat maakt het tot een belanghebbend geheel. Des te belangrijker is het om te gaan kijken wat we er verder mee kunnen. We gaan bijvoorbeeld een studiedag voor bedrijfsartsen organiseren en hopen ook manieren te vinden om alle andere betrokkenen actueel op de hoogte te stellen van onze bevindingen.”

“Wat dat betreft is ergotherapie als behandelvorm nog niet genoegzaam bekend. Als het om depressiebehandeling gaat, wordt er traditioneel eerst en vooral gekeken naar de medische kant van de behandeling en is er te weinig aandacht voor participatie. Willen we deze materie goed onder de knie krijgen, moeten we als behandelaars vooral van onze individuele eilandjes af en moet de samenwerking veel intensiever worden. Dat zal een nóg positiever effect hebben op de behandelresultaten. En dat is in het belang van iedereen.”

Bron onderzoek: ‘Building Blocks for Return to Work After Sick Leave Due to Depression, door Gabe de Vries.


Tags: