Nederlands Kenniscentrum Angst en Depressie

‘Even slikken’: over de zin en onzin van antidepressiva

9 oktober 2017 - Geplaatst onder: Behandelmethoden

Het boek Even Slikken verschaft helderheid over de zin en onzin van het slikken van antidepressiva. Het werd geschreven door ziekenhuisapotheker Roeland Vis en psychiater Christiaan Vinkers. Deze laatste, tevens onderzoeker bij het UMC Utrecht Hersencentrum, legt uit waarom het boek op de markt verscheen.

Schaamte en taboe

even slikken
Christiaan Vinkers

“De belangrijkste reden om het boek te schrijven, ligt in het feit dat ik bijna dagelijks zie hoe mensen worstelen met antidepressiva. Er spelen niet alleen emoties zoals schaamte en taboe een rol, maar over de voor- en nadelen bestaan eveneens veel onduidelijkheden. Het debat dat wordt gevoerd is bovendien vaak gebaseerd op meningen en emoties. Daardoor groeide de behoefte om daar een concreet onderzoek tegenover te zetten.”

Volgens Vinkers worden antidepressiva niet alleen als zondebok weggezet omdat zij zouden aanzetten tot moord en zelfmoord. De gebruiker wordt daarnaast bij herhaling verweten dat het slikken van medicatie een (te) makkelijke oplossing zou zijn voor mentale problemen.

“Toen we het boek schreven werd echter al snel duidelijk dat dat het onderwerp antidepressiva best wel ingewikkeld is, en dat niemand zomaar antidepressiva gaat gebruiken. Het is belangrijk om te weten wat de voor- en nadelen van antidepressiva zijn, zodat een goede afweging kan worden gemaakt ze al dan niet te gaan slikken.”

Beschermende werking

“Voor zover het gaat om moord en zelfmoord laten we in het boek zien dat de cijfers – in ieder geval voor volwassenen – zeker niet kloppen. Bij jongeren daarentegen is de werkzaamheid minder; die moeten voorzichtigheid betrachten bij het slikken van antidepressiva. Zij moeten absoluut gezien worden door een psychiater voordat tot medicatie wordt overgegaan. Voor ouderen is gebleken dat antidepressiva zelfs beschermend werken tegen zelfdoding.

Dat de waarheid rondom het slikken van antidepressiva zo consistent zou blijken, heeft ons wel verrast. Zelfs de meest kritische studies laten zien dat antidepressiva beter werken dan een placebo-pil. In de praktijk worden antidepressiva overigens nooit sec voorgeschreven, maar altijd in combinatie met andere therapieën, zoals psychotherapie, stressvermindering en een regelmatig leven met voldoende slaap. Antidepressiva zijn dus onderdeel van een behandeling, en als het gaat om pillen of praten  is het dus nooit of-of, maar altijd en-en.”

Rotziekte

Even slikken“Depressie is zo’n rotziekte, dat alle oplossingen ons inziens op tafel moeten liggen om deze kwaal te bestrijden. Laten we onszelf vooral niet in de put praten door te zeggen dat er een depressie-epidemie heerst. Dat is namelijk absoluut niet het geval, als je naar de cijfers kijkt. Maar laten we tegelijk wel eerlijk zijn over wat wel en niet werkt. Wat dat betreft is het goed dat er in de media veel belangstelling bestaat voor Even slikken. Dat kan het debat stimuleren en sturen. Zodat we er op een normale manier over kunnen praten.”

Het boek

In Even slikken gaan de schrijvers in op de geschiedenis van de depressie. Worden we inderdaad steeds depressiever en klopt het dat we meer en meer antidepressiva gebruiken? En zijn we wel gebaat bij deze medicatie, die ondanks decennia aan hersenonderzoek min of meer bij toeval ontdekt werd? En wat zijn de risico’s en bijwerkingen?

Vinkers en Vis vertellen over mogelijke verklaringen van een depressie, over de eerste ontdekking van de werking van antidepressiva en over de rol van artsen, onderzoekers en de farmaceutische industrie. Daarnaast delen antidepressivagebruikers hun ervaringen in het boek.