Nederlands Kenniscentrum Angst en Depressie

Brein van angstige mensen geeft voorrang aan dreigend gevaar

5 januari 2016 - Geplaatst onder: Angst

Nieuwe bevindingen van Franse onderzoekers tonen aan dat de hersenen meer verwerkingsmiddelen besteden aan bedreigende, sociale situaties dan aan signalen met een vriendelijker inhoud.

De resultaten, gepubliceerd in eLife, benadrukken dat we inderdaad een ‘zesde zintuig’ bezitten als er gevaar dreigt. Uit het onderzoek bleek voor het eerst dat bepaalde delen van de hersenen daadwerkelijk worden ingeschakeld bij dit proces. Dit gedeelte van het  menselijke brein kan sociale dreiging op een snelle, automatische wijze binnen slechts 200 milliseconden opsporen.

Verschil heeft nuttig doel

Nog verrassender voor de wetenschappers was de ontdekking dat angstige mensen dreiging in een ander gedeelte van de hersenen waarnemen dan meer ontspannen personen. Opmerkelijk, omdat eerder werd aangenomen dat angst vooral leidt tot een overgevoeligheid voor dreigingssignalen. Deze nieuwe studie toont echter aan dat dit verschil een nuttig doel heeft, want angstige mensen gebruiken dat deel van de hersenen dat verantwoordelijk is voor actie. Dit in tegenstelling tot minder angstige personen, die dit proces in juist dat gedeelte van het brein laten plaatsvinden, dat verantwoordelijk is voor gezichtsherkenning.

Emotionele gezichtsuitdrukkingen kunnen dubbelzinnig overkomen, maar de onderzoekers slaagden erin vast te stellen wat er in zo’n situatie vooral als bedreigend wordt ervaren. Zij ontdekten dat de richting waarin een persoon kijkt onze reactie op hun emotie met name bepaalt. Woede die wordt gecombineerd met een directe blik resulteert in een reactie van de hersenen binnen slechts 200 milliseconden, veel sneller dan wanneer de boze persoon in een andere richting zou kijken.

Uitstraling roept reactie op

“In een menigte zal u meer alert zijn op een boos gezicht dat u aankijkt dan wanneer deze persoon in een andere richting kijkt”, zegt hoofdauteur Hampshire El Zein van het Franse Instituut voor Gezondheid en Medisch Onderzoek (INSERM) en de Ecole Normale Supérieure Paris.

Vergelijkenderwijs blijkt dat wanneer een persoon angst uitstraalt en daarbij in een bepaalde richting kijkt, dit sneller een reactie oproept dan wanneer de uitstraling louter positieve elementen bevat. Een snelle reactie als deze dient het aangepaste doel om te overleven; we evolueerden niet voor niets naast roofdieren die konden aanvallen, bijten of steken. Een snelle reactie op iemand die angst ervaart helpt ons gevaar te ontwijken.

“In tegenstelling tot eerder onderzoek tonen onze bevindingen nu aan dat de hersenen meer verwerkingscapaciteit besteden aan negatieve emoties die dreiging signaleren, dan aan willekeurige uitdrukkingen”, aldus El Zein. Elektrische signalen werden geanalyseerd in de  hersenen van 24 vrijwilligers, terwijl zij werden gevraagd of digitaal veranderde gezichten woede of angst uitdrukten. Sommige gezichten drukten precies dezelfde expressie uit, maar in verschillende richtingen. In totaal 1080 proeven werden op deze manier uitgevoerd.

Codering angst in gezichtsherkenningsgebied brein

Er is lang van uitgegaan dat verhoogde angst, zelfs in een niet-klinisch bereik, de verwerking van dreiging in de hersenen kan schaden. El Zein en haar medeauteurs vonden echter in plaats daarvan dat niet-klinische angst de neurale ‘codering’ van de hersenen verschuift  naar verwerkingsgebieden die verantwoordelijk zijn het herkennen van gezichten. De onderzoekers onderkennen dat het interessant zou zijn te onderzoeken of hetzelfde geldt voor mensen die lijden aan klinische ( ziekelijke) angst.

Lees meer over het onderzoek Anxiety dissociates the adaptive functions of sensory and motor response enhancements to social threats.


Tags: