Nederlands Kenniscentrum Angst en Depressie

Depressie bij kinderen: ouders en artsen slaan alarm

21 september 2018 - Geplaatst onder: Depressie, Nieuws Categorieën

Geen zin om te spelen, binnen willen blijven en zelfs dood willen; kinderen met een depressie vallen in Nederland veel te vaak tussen wal en schip. Artsen en ouders slaan alarm. In de Volkskrant een uitgebreide analyse over depressie bij kinderen. Met aan het woord onder meer Ramón Lindauer, hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie aan de Universiteit van Amsterdam. 

Van de kinderen onder de 5 jaar is 1 procent depressief, van de 6- tot 12-jarigen is dat 2 procent. Bij jongeren tussen de 12 en 18 jaar ligt dat percentage op 4, zo meldt het Nederlands Jeugdinstituut. In 2016 was dat nog 1,8.
Volgens Ramón Lindauer, hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie aan de Universiteit van Amsterdam is het moeilijk voor te stellen dat kinderen, ook de kleinthes depressief kunnen worden. “We koppelen het kind automatisch aan een zekere onbezonnenheid. Maar dat is niet altijd realistisch. Een kind kan trauma’s of aanleg hebben, gepest zijn of depressief worden door hoogbegaafdheid of een stoornis, zoals autisme,” zo vertelt hij in de Volkskrant.

Lindauer helpt kinderen onder de 7 jaar met ernstige psychische klachten. Deze patiëntjes zijn in het dagelijks leven vaak futloos, prikkelbaar en kampen met oncontroleerbare woede.  Andere symptomen van depressie zijn: gewichtsverlies, slaapproblemen, groeiproblemen, concentratieproblemen, ondermaats presteren en amper dingen bijleren tijdens de reken- of taalles.

Depressiviteit uit zich bij kinderen anders bij volwassenen en is daarom lastig te zien, weet Lindauer. Ook hebben jonge kinderen de taal nog niet om een depressie onder woorden te brengen.

Hulp vinden is moeilijk
Ouders die een kind met een depressie thuis hebben, geven aan dat ze nergens goede hulp krijgen. Ze worden van het kastje naar de muur gestuurd, of belanden op lange wachtlijsten. Uit het SCP-rapport De eerste evaluatie Jeugdwet van begin dit jaar waarvoor ruim negenhonderd ouders zijn ondervraagd, blijkt dat een op de drie ouders van kinderen met psychische problemen zegt dat het te veel moeite kost geschikte hulp voor hun kind te regelen. Manon Hillegers, hoogleraar en afdelingshoofd kinder- en jeugdpsychiatrie aan het Erasmus MC-Sophia herkent het probleem. Om die reden besloten het Erasmus MC en het VU medisch centrum onlangs samen te werken en acht jaar lang bij achthonderd kinderen te kijken wat de vroege signalen van een depressie zijn; Hillegers leidt dit project. Wat zij vooralsnog ziet: wachttijden die de pan uitrijzen en wijkteams met onvoldoende of geen kennis om hulp te bieden aan kinderen met complexe problemen.

Zelfdoding neemt toe
Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat zelfdoding met de leeftijd toeneemt. In 2016 waren er tussen de 10- tot 15-jarigen 9 zelfdodingen, onder de 15- tot 20-jarigen 39. Heel jonge kinderen plegen geen zelfmoord, zegt Lindauer, omdat hun handelingsbereik nog niet zo groot is. Maar ze kunnen wel dénken: ‘het hoeft voor mij niet meer’. Lindauer leert zijn aankomend hulpverleners dan ook altijd er naar te vragen. “Het woord ‘suïcide’ kennen ze niet. Dus dan vraag je: heb je nog plezier? Of je zegt: ‘Er zijn ook kinderen die zich net zo voelen als jij, en die denken wel eens: voor mij hoeft het niet meer, of was ik maar dood. Heb jij dat ook?’” Wrang voordeel bij jonge patiënten: ze geven vaak gewoon antwoord vanuit hun kinderlijke eerlijkheid.

Lindauer ziet hoe met cognitieve gedragstherapie de sociale vaardigheden van een kind verbeterd kunnen worden en denkfouten opgespoord en gecorrigeerd. Met het voorschrijven van antidepressiva zijn jeugdpsychiaters zijn voorzichtig: kinderhersenen zijn nog volop in ontwikkeling en er is nog weinig onderzoek naar het effect van pillen.


Tags: