Nederlands Kenniscentrum Angst en Depressie

 Invitational conference 2009 Als de richtlijnen zwijgen …

Therapieresistentie en chroniciteit bij angst en depressie

Op het gebied van de depressieve- en angststoornissen is de kennis van de evidence-based behandeling vervat in richtlijnen. In de klinische praktijk bieden deze richtlijnen echter niet altijd een oplossing. Er ontstaat vaak chroniciteit en therapieresistentie vanwege problemen uit de psychiatrische praktijk waar de richtlijnen geen oplossing voor bieden. Tevens wordt getracht antwoord te formuleren op de vragen: ‘Wanneer houdt onze behandeling op?’ en ‘Hoe moet het dan met de onbehandelbare patiënt?’ Het doel van de dag is om de kennis rondom therapieresistentie en chroniciteit bij patiënten met angst en depressie te delen, vast te stellen waar eventuele lacunes in kennis en praktijk liggen en aan welke oplossingen gedacht moet worden.

Workshop I Therapieresistentie en chroniciteit bij depressieve stoornissen J. Spijker & F.P.M.L. Peeters
Therapieresistentie en chroniciteit is een frequent voorkomend probleem in de behandeling van patiënten met depressieve stoornissen in de 2e lijns gezondheidszorg. Een zorgvuldige taxatie van de diagnostiek en gevolgde behandeling is bij chroniciteit en therapieresistentie op zijn plaats, gevolgd door mogelijk nog niet toegepaste interventies. Als er geen zinvolle interventies meer aangeboden kunnen worden, is er nog een optie van rehabilitatie. Echter, de toepassing van rehabilitatie bij chronische depressie is slecht ontwikkeld en nog minder onderzocht.

Workshop II Hoe gaan we om met chronische of therapieresistente suïcidaliteit? A.J.F.M. Kerkhof & M. Roeten
Chronische suïcidaliteit stelt ons voor de nodige problemen. Wat te doen met patiënten die bij vlagen of continue zeer suïcidaal zijn en voortdurend toezicht nodig hebben? Wat hebben wij als hulpverleners te bieden aan deze patiënten? Kunnen wij hen leren te leven met voortdurende suïcidaliteit? Wat hebben wij als onderzoekers te bieden aan kennis omtrent deze patiëntengroep? Er wordt ingegaan op de vraag hoe bij chronische suïcidaliteit de doodswens bespreekbaar kan worden gemaakt. De ervaringen met ‘het Klaverblad’ in Eindhoven worden besproken alsmede kennis rond de langdurige effecten van maatregelen die patiënten tegen zichzelf behoeden?

Workshop III Wat zijn behandelopties bij chronische of therapieresistente angststoornissen? H.J.G.M. van Megen en N. Batelaan
In 2003 zijn de multidisciplinaire richtlijnen angststoornissen verschenen waar mogelijk de evidence-based behandeling voor deze aandoeningen in beschreven staan. Inmiddels zijn bij de meeste ggz instellingen zorgprogrammering ingevoerd of wordt dit op het moment ingevoerd. De invoering van deze stepped care behandelmethode zal een belangrijke stimulans geven aan het niet alleen in de kast hebben staan van richtlijnen maar om ze nu dan ook daadwerkelijk, daar waar mogelijk, uit te voeren en na te leven. Als het goed is hebben de patiënten die vervolgens bij de gespecialiseerde angstklinieken in Nederland aangemeld worden, de standaardbehandeling, volgens de multidisciplinaire richtlijnen, reeds doorlopen. Konden de gespecialiseerde centra er tot op heden van uitgaan dat de bij hen aangemelde patiënten veelal inadequate behandeling hadden ontvangen, in de naaste toekomst zullen de patiënen die bij gespecialiseerde centra worden aangemeld bestaan uit 2 groepen. De grootste groep zal de standaard behandeling hebben gehad met onvoldoende resultaat. Dit geeft een unieke situatie, namelijk die van grote m.b.t. behandelvoorgeschiedenis gelijkvormige groepen patiënten. Dit is dan weer een mooi beginpunt van waar uit onderzoek kan plaatsvinden naar de effectiviteit van de vervolgbehandeling. Bij een kleine groep zal de standaard behandeling niet goed van de grond zijn gekomen samenhangend met de ernst en aard van de dwangklachten. Bij deze groep patiënten is het de vraag of behandeling onder dwang juridisch mogelijk is en of dit klachtenreductie zou kunnen bewerkstelligen. De presentatie zal eerst in het kort de verschillende ‘postrichtlijn behandelingen’ bespreken en ingaan op de juridische en therapeutische mogelijkheden van dwangbehandeling. Er zal een voorstel worden gedaan voor een nieuwe behandelrichtlijn voor gespecialiseerde behandelcentra. Daarna lijkt het zinvol te discussiëren over de volgende vragen:
1) moeten alle centra in Nederland buiten hun lopend onderzoek hetzelfde programma bieden of is het zinvol een gedifferentieerd aanbod te bieden wat de mogelijkheid biedt om de uitkomsten van verschillende instituten met elkaar te vergelijken?
2) moeten we vaker behandeling onder dwang inzetten dan tot nu toe gebruikelijk is?

Plenaire bespreking: consequenties van therapieresistentie en chroniciteit voor behandeling, onderzoek en beleid o.l.v Ton van Balkom