Nederlands Kenniscentrum Angst en Depressie

Preventieplan moet aantal mensen met depressie terugdringen

24 april 2017 - Geplaatst onder: Depressie

In 2030 moet het aantal mensen met een depressie met 30 procent gedaald zijn. Dat is het doel van de ‘depressiedeal’ die de minister van Volksgezondheid vorige maand presenteerde. Het plan zet een belangrijk onderwerp op de kaart, want een op de vijf mensen krijgt te maken met depressie. Onafhankelijke nieuwssite Follow the Money belicht de ins en outs van het plan. Hieronder een samenvatting.

Jaarlijks wordt een op de twintig mensen depressief. Dat staat gelijk aan ruim een half miljoen Nederlanders. Kijkend naar de gehele levensloop ligt dat getal nog hoger: gemiddeld een op de vijf mensen wordt in zijn of haar leven depressief. Het effect hiervan is ook op de werkvloer merkbaar. Uit meerdere onderzoeken komt depressie naar voren als voornaamste reden voor ziekteverzuim in Nederland. Werknemers met een depressie melden zich niet alleen vaker ziek, maar zijn op het werk ook minder productief door vermoeidheid en concentratieproblemen. Door dit verlies aan arbeidsproductiviteit en het hoge verzuim, worden de indirecte kosten van depressie in Nederland geschat op 1,3 miljard euro per jaar. Ook de behandeling van depressie is kostbaar: het RIVM schat dat 1,8 procent van de totale zorgkosten in 2011 naar de behandeling van depressie ging — een bedrag van 1,6 miljard euro. In totaal kost depressie de maatschappij op jaarbasis een kleine 3 miljard euro.

Voldoende reden voor het ministerie van Volksgezondheid (VWS) om depressie tot een van de speerpunten te maken van het preventieve gezondheidsbeleid. ‘Het is belangrijk dat we het taboe op depressie terugdringen, dat we eerder signaleren, dat mensen eerder hulp vragen en krijgen, zodat minder mensen een depressie ontwikkelen,’ schreef minister Schippers in februari over de depressiedeal in een brief aan de Tweede Kamer. In opdracht van het ministerie van VWS deed het Trimbos-Instituut eerder al een strategische verkenning naar de aanpak van depressie, waarvan de uitkomsten in het Meerjarenplan Depressiepreventie zijn opgenomen.

Vroeg signaleren

Om het aantal depressies de komende jaren flink te verminderen, wordt vooral ingezet op het vroeg signaleren van de aandoening. Het plan richt zich op zes groepen met een hoog risico om een depressie te ontwikkelen: jongeren, jonge vrouwen, huisartspatiënten, werknemers in stressvolle beroepen, chronisch zieken en mantelzorgers. In dit eerste jaar zijn dat jongeren en jonge vrouwen. Het programma ging vorig jaar van start met een publiekscampagne over depressie, die op televisie, in de bioscoop en op social media te zien was. De video eindigt met een tekst: ‘1 op de 15 jongeren heeft een depressie. Herken de signalen en praat erover.’

Geen eenduidige oorzaak

Het signaleren van een depressie is niet eenvoudig. Er is geen eenduidige oorzaak voor bekend. ‘Het is meestal een combinatie van genetische kwetsbaarheid en dingen die gebeuren in je leven,’ vertelt Agnes van der Poel, programmahoofd Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ) van het Trimbos-Instituut. ‘Verlies van een geliefde, zoals een partner of ouder, of verlies van een baan of relatie kan een trigger zijn om in een depressie te geraken. Dit kan net zo goed gebeuren bij succesvolle mensen bij wie alles goed lijkt te gaan. Juist dat maakt het zo lastig.’ Toch zijn er wel symptomen om op te letten. ‘Als iemand slecht slaapt, veel piekert of overmatig angstig is terwijl diegene daar normaal gesproken geen last van heeft, dan is dat een teken om iets te doen.’

Met een derde verminderen

Negentien organisaties hebben de depressiedeal ondertekend, waarmee ze toezeggen de komende jaren aan het plan mee te werken. De eerste stap is om de omgeving van de risicogroepen bij de aanpak te betrekken. Op school, op de werkvloer, in de wijk en in de zorg moeten mensen op de hoogte zijn van de symptomen van depressie, zodat er op tijd hulp geboden kan worden. Alle maatregelen in het preventieplan hebben uiteindelijk als doel dat het aantal depressies in 2030 met maar liefst 30 procent is verminderd. Deze doelstelling lijkt gebaseerd op een aantal onderzoeken naar de effecten van depressiepreventie. Door bij beginnende klachten hulp te bieden, zo wordt geconcludeerd, zou het aantal depressies met twintig tot dertig procent kunnen afnemen. Om een brede groep te bereiken, zet de depressiedeal met name in op e-health: modules die online te volgen zijn.

Positieve ontwikkeling

Dat er meer aandacht is voor depressie is een positieve ontwikkeling, maar aan de depressiedeal zitten nog genoeg haken en ogen. Problemen met het bestaande aanbod voor depressiepreventie, het bereiken van de risicogroepen en kritiek van partijen die meewerken aan de deal zetten vraagtekens bij de uitvoering van het plan. Wordt het geld van het ministerie effectief besteed om het aantal depressies te verminderen, of zijn het voornamelijk mooie woorden? De tijd zal het leren.

Meer weten over dit onderwerp? Lees het gehele artikel op FTM: Depressiedeal moet Nederland één miljard euro opleveren.